Tieners steeds vaker burn-out symptomen Paniekaanvallen, slapeloosheid, oververmoeidheid en stress

Het was vrijdagavond, de beste avond van de week voor mijn veertienjarige broertje. The Voice of Holland, cola, donuts, chips en laat opblijven. Gelukkig ben ik vaak weg op vrijdagavonden, zodat ik dit spektakel niet wekelijks mee hoef te maken.

Ik heb vroeger mijn avonden ook gehad hoor, destijds nog met Idols toen Jamai en Jim om de titel streden, en ik was groot fan van Floortje (toen ze de eerste keer mee deed) en Rafaella. Dus, ik kan het mijn broertje niet kwalijk nemen. Ik begrijp het. Maar goed, ik wilde helemaal niet praten over talentenshows en hun kandidaten. De laatste vrijdag van de kerstvakantie moest mijn broertje namelijk een speciale opdracht doen voor Duits. In tweetallen moesten de kinderen een Duits gerecht gaan koken, dit filmen en in het Duits vertellen wat ze precies deden. Ganz toll.

Puber-Janiek

Mijn broertje is heel anders dan ik op die leeftijd. School stond bij mij zeer zeker niet op de eerste plek. Ik was een echte puber en vond mijn sociale leven en mijn haar veel belangrijker. Huiswerk? Ik kan me niet eens herinneren dat ik ooit achter mijn bureau heb gezeten om wiskundevragen te maken. Ik leerde voor de toetsen, dit ging soms goed en soms niet. Het heeft me wel een extra jaar gekost, maar goed. Met mijn eindexamen heb ik de ogen uit mijn kop gestudeerd en ben ik dik geslaagd voor de Havo. Precies hetzelfde gebeurde op mijn HBO-opleiding. No stress, no worries.

Puber-broertje

Mijn broertje on the other hand, is een grote stresskip als het op school aankomt. Hij heeft een planbord om wekelijks zijn huiswerk in te plannen, haalt bijna alleen maar voldoendes en is er oprecht kapot van als dit een keer niet lukt. Grafieken voor wiskunde tekent hij netjes met geodriehoek en potlood en zijn gymkleren is hij nog geen één keer vergeten. Gelukkig lijkt hij niet op mij, wat dat betreft.

Berlinerbol

Goed; de Duitse opdracht waar ik over vertelde. Het arme zieltje moest op zijn favoriete vrijdagavond naar een klasgenootje om een stomme Berlinerbol te bakken. De hele dag was hij in de weer met recepten, vertalingen en Duitse naamvallen. Ze hadden om 16:00 afgesproken, dan zouden ze voor het avondeten wel klaar zijn. Dachten ze.

 

 

Naamloos-4Naamloos-3

Om half elf was het arme kind thuis. Hij stonk naar de Berlinerbollen (die overigens wel errug lekker waren!) en krijgt nog steeds stuiptrekkingen als hij het woord ‘Berlinerbol’ ziet of hoort. De volgende dag heeft hij nog twee en half uur zitten editen om er een mooi eindresultaat van te maken. Hij was ervan overtuigd dat hij in ieder geval een zes voor de moeite zou krijgen.

Een onvoldoende

Helaas: een vijf. En zijn klasgenootje kreeg wel een zes. Daar zou zelfs puber-Janiek boos van geworden zijn. De feedback: het klonk te ingestudeerd. JOH DUDETTE, was denkst du?! Dat twee stoere pubergasten met Justin Bieber haar daar ff een complete Duitse kookshow gaan neerzetten? Ik vond het echt heel sneu.

Huiswerk-gekte

Puber-Janiek zou hier even flink boos om worden en een aantal hatelijke blikken naar de Duitse Dudette werpen tijdens de les. Maar mijn puberbroertje ligt hier echt van wakker. Hij voelt zich persoonlijk aangevallen als iets waar hij zijn best voor heeft gedaan, wordt afgekeurd. “Dan zal hij het nog zwaar krijgen”, hoor ik jullie denken. Ja, dat klopt. Maar toch vind ik het niet normaal als ik zie hoeveel stress en druk deze generatie kinderen al op jonge leeftijd ervaren door school. Ik kan me herinneren dat ik mijn eerste bladzijde huiswerk opkreeg in groep zeven van de basisschool. Elke week één bladzijde huiswerk. Dat was te doen. Mijn broertje zat in groep vijf al dagelijks in de huiswerkboeken en had elke week een toets. Echt bizar, vind ik!

Onderzoeksrapport ‘Als je het ons vraagt’

Ik vond hier een interessant artikel over op de website van het NRC. Kinderombudsvrouw Margriet Kalverboer sprak over dit onderwerp met honderden kinderen en schreef het rapport Als je het ons vraagt’. Het aantal toetsmomenten is flink gegroeid, omdat alles tegenwoordig meetbaar moet zijn. “Leerlingen moeten door steeds meer hoepels springen: meer citotoetsen, meer proefwerken, en ze worden ook nog getest op zaken als leerachterstanden, dyslexie, dyscalculie, faalangst en hoogbegaafdheid”, aldus David Asser, rector van het Amsterdamse Fons Vitae Lyceum en bestuurslid van een vereniging van schoolbesturen voor voortgezet en middelbaar onderwijs (OSVO).

Dagelijkse stress onder tieners

Driekwart van de kinderen van de ondervraagde tieners geeft aan het te druk te hebben door hun schoolwerk en een derde van de ondervraagde tieners heeft hier dagelijks stress over. Steeds meer tieners gaan naar de huisarts of een psycholoog met klachten als paniekaanvallen, slapeloosheid, oververmoeidheid en stress. Dat zijn gewoon symptomen van een burn-out. Arme teenagers. Daar had ik ècht geen last van toen ik die leeftijd had!

Het NRC kwam met tien ontzettend goede tips die ik hier graag met jullie deel. De link naar het artikel vind je hier.

‘Tien tips voor gestresste tieners (en hun ouders)

1. Leer plannen

Overzicht geeft rust. „Neem met kinderen een of twee keer per week hun huiswerk voor de komende week door, en laat ze een planning maken op welke dag ze wat gaan leren”, adviseert Paul Loomans. „Pak de lesstof er vast bij: om hoeveel bladzijden gaat het, waar gaat de stof over? Welke aantekeningen horen erbij? Bespreek ook op welk moment van de dag ze huiswerk willen maken.” Ook vlijtige kinderen hebben volgens Loomans de uitstelneigingen. Gevolg: ze gaan te laat slapen, en raken vermoeid. Dat heeft de dag erna weer een nadelig effect op hun concentratie en weerstand tegen afleiding. Loomans: „Check of er in het huiswerkschema tijd overblijft voor ontspanning.”

2. Leer één ding tegelijk te doen

Concentratie is voor kinderen nog nooit zo moeilijk geweest. Als ze voor een wiskundeopgave de mail van de leraar moeten checken, moeten ze tegelijkertijd weerstand bieden aan alle Snapchats en WhatsApps die voorbijkomen. Zo wordt huiswerken maken een brij van halfhartig leren, halfhartig op social media reageren. „Door dat multitasken gebeurt alles met halve aandacht”, zegt Tony Crabbe. „Maak onderscheid tussen tijd voor leren en reageren.”

Paul Loomans adviseert zijn eigen schoolgaande kinderen: „Leg de telefoon weg wanneer je huiswerk gepland hebt. Maak drie kwartier huiswerk, en check dan eventueel je berichten.”

3. Leer pauze nemen

Nog liever dan na drie kwartier je sociale media checken, heeft Paul Loomans „een witje”. Even niksen, even de aandacht eraf. Opstaan, thee maken, wat eten, een klusje doen (de vaatwasser uitruimen!). Dat geeft de hersens lucht.

4. Zorg voor afwisseling

Wie heeft er iets aan hoogvliegers die na een paar jaar werken al opgebrand zijn omdat ze niet geleerd hebben van hun inspanningen te herstellen? „Ondersteun bezigheden die niks met school te maken”, raadt Loomans ouders daarom aan. „Tijd met vrienden, uitgaan, sporten; het is niet alleen belangrijk om te ontspannen, het zijn ook belangrijke elementen in de persoonlijke ontwikkeling van je opgroeiende kind.”

5. Zorg voor focus

Kies. Gitaarles, leren zingen, op een vechtsport – een ruime portemonnee maakt het mogelijk. Maar: „Beperk je liever tot wat minder activiteiten waarbij je over de jaren heen langzaam nieuwe vaardigheden leert,” zegt Loomans. „Het geeft meer voldoening om je gedurende langere tijd in iets te ontwikkelen.”

6. Leer ‘nee’ zeggen

Tieners hebben net als volwassenen tegenwoordig wel honderd manieren om hun kostbare tijd mee te vullen. Wees kritisch, zeggen de tijdsadviseurs. Loomans: „Door ‘nee’ te zeggen tegen het één, maak je het andere mogelijk.” Of zoals Tony Crabbe zichzelf vraagt als zich een nieuwe mogelijkheid aandient: „Wat verlies ik als ik daar ‘ja’ op zeg?”

7. Stel grenzen aan schermen

Ouders vinden dit geen leuke boodschap, heeft Tony Crabbe gemerkt, maar hij adviseert ze desalniettemin het gebruik van technologie thuis aan banden te leggen. Kinderen kunnen beter van stimuli herstellen zonder beeldscherm. Als Crabbe’s kinderen zeggen: „Ik verveel me”, dan antwoordt hij steevast „Dat is het grootste geschenk dat ik jullie kan geven.”

8. Zorg voor verveling

Kinderen zouden niet steeds ‘aan’ moeten staan. Het is volgens Crabbe de oningevulde vrije tijd die voor succes kan zorgen. Kinderen leren dan zelf te bepalen waar hun aandacht naartoe gaat, in plaats van te consumeren. Zo leren ze onafhankelijk van technologie na te denken, en niet alles maar klakkeloos te volgen. Tijd zonder entertainment, zonder taken en schermen stimuleert het creatieve denkvermogen. En juist dat is tegenwoordig een kostbaar goed.

9. Waak voor perfectie

Volgens Crabbe en Loomans is de valkuil van deze tijd om in te veel domeinen de lat te hoog te leggen. Of het nu gaat om excelleren op school, een afgetraind lichaam of je imago op social media. „De nadruk zou beter kunnen liggen op het plezier dat je ergens in kunt hebben”, zegt Loomans. Crabbe vindt dat kinderen zichzelf door sociale media op een te jonge leeftijd aan het promoten zijn. Proberen om indruk te maken, draagt bij aan gevoelens van spanning. „Als je niet steeds online zichtbaar bent, ervaar je ook niet steeds de druk om cool te zijn.”

10. Geef het goede voorbeeld

„Als ouders zelf niet voordoen wat ze hun kinderen willen aanleren, dan kunnen ze het wel vergeten”, zegt Tony Crabbe. „Kinderen leren van wat ze hun ouders zien doen, niet van wat ze zeggen.”’

Bron: NRC